- Izbori 2024
- Hronika
- Kolumne
-
Radio
- Izdvajamo
-
Emisije
- Novosti dana
- Dokumentarni program
- Pop top
- Europuls
- Zrno po zrno
- Radio ordinacija
- Kulturna panorama
- Zelena priča
- Epoleta
- +382
- Spona
- Svijet jednakih šansi
- Matica
- Život po mjeri čovjeka
- Link
- Izokrenuti svijet
- Koracima mladih
- Moja profesija je...
- Sportski program
- Kulturno-umjetnički program
- Koracima prošlosti
- Naučno-obrazovni program
- Muzički program
- RCG
- R98
- Programska šema
- Trofej Radija Crne Gore
- Frekvencije
- Radio drama
04. 09. 2024. 08:02
Karivurst: njemački specijalitet već 75 godina
Vruća, ljuta i obično u najboljem društvu sa pomfritom -kobasica sa karijem važi u Njemačkoj za klasično jelo brze hrane. Prema ranijim procjenama nekadašnjeg berlinskog Muzeja karivursta, u Njemačkoj se godišnje pojede oko 800 miliona porcija, od toga čak 70 miliona samo u glavnom gradu.
Istorija kobasice sa sosom od karija seže bar 75 godina unazad. Ali ko je izmislio tu užinu? Da li je to njemačka prijestonica ili ipak Hamburg sa sjevernonjemačkim šarmom? Ili je to bio kneževski kuvar u zamku kod Hanovera? I zašto jedan čuveni prijestonički hotel prodaje karivurst komplet za 26 evra?
(Navodni) trenutak rođenja
Porijeklo kobasice sa karijem obavijeno je mnogim legendama. Najpoznatija od njih je ona da je sve počelo 4. septembra 1949. u Šarlotenburgu, jednoj četvrti u Berlinu: Herta Hojver u svom kiosku brze hrane, iz dosade je isprobala novi recept, gdje je pomiješala koncetrovanu paradajz pastu, Vorčester sos, kari prah i druge začine. Tako nastali sos je prelila preko pržene i na komade isječene kobasice.
Druga varijanta glasi da je zbog nestašice senfa u poslijeratnom Berlinu Hojver morala da improvizuje i tako stvorila novi sos. Bez obzira na to da li je bio genijalan izum iz dosade ili rješenje iz nužde, sos je postao svjetski izvozni hit.
Kiosk u Hamburgu ili zamak kod Hanovera?
Uve Tim u svojoj noveli „Otkriće kobasice sa karijem“ (1993.) opisuje kako je karivurst navodno ugledao svijetlo dana u Hamburgu. Prema priči, vlasnica kioska Lena Briker je prilikom pada slučajno pomiješala kari i kečap, što je dovelo do otkrića sosa. Iako je Briker fiktivna figura, autor tvrdi da je još 1947. u Hamburgu pojeo takvu kobasicu. Ova priča dodatno je podstakla rivalstvo između Berlina i Hamburga oko izuma kobasice sa karijem.
A i knez Aleksandar od Šaumburg-Lipe iz Bikeberga kod Hanovera polaže pravo na istorijsku povezanost sa nastankom karivursta. On tvrdi da je kobasica sa karijem izmišljena u kuhinji njegovog porodičnog zamka još 1946. Jedan kuvar je navodno za britanske oficire pripremio sos od džema od kajsija, kečapa, karija i soli, koji je možda prethodnik ovog sosa.
„Čilap“ postaje brend
Berlin svakako polaže pravo na izum kobasice sa karijem i odaje počast Herti Hojver kao njenoj pronalazačici. „Imam patent, basta!“, rekla je vlasnica kioska koja je preminula 1999.
Međutim, Hojver zapravo nije patentirala originalni recept, jer bi to značilo otkrivanje strogo čuvane tajne. Umjesto toga, ona je 21. februara 1958. u Patentnom zavodu podnijela prijavu za zaštitni znak „Čilap“ – što je kombinacija reči „Čili“ i „Kečap“. Skoro godinu dana kasnije, „Čilap“ je registrovan kao verbalni i vizuelni brend pod brojem 721319.
Berlin od 2003. odaje počast Herti Hojver spomen-pločom. Tadašnja gradonačelnica opštine, Monika Timen, rekla da do tada nije postojala nijedna spomen ploča „koja je posvećena osobi koja je dala svoj doprinos najvažnijoj stvari za nas: hrani“.
Ginisova knjiga rekorda - najveća porcija na svijetu
Jedan proizvođač velikih kuhinja za ugostiteljstvo u Volfenbitelu, nedaleko od Braunšvajga drži rekord: 30. aprila 2010. je sa svojom kobasicom sa karijem teškom 175,2 kilograma i dugačkom 320 metara prije nego što je isječena i poslužena, ušao u Ginisovu knjigu rekorda. Nakon prženja, kobasica je začinjena sa oko 95 kilograma paradajz sosa i kilogramom kari praha i podijeljena posjetiocima.
Ekstravagantna varijanta posuta zlatom
Kobasica sa karijem našla je svoje mjesto ne samo na ulicama Njemačke, već i u luksuznim restoranima. U hotelu Adlon u Berlinu, odmah pored Brandenburške kapije, od 2018. nalazi se na meniju i karivurst i spada u posebne atrakcije - po cijeni od 26 evra.
Prema riječima portparolke hotela u kojem odsjedaju krunisane glave, bogati i slavni, naručuje se oko 800 porcija mjesečno. Posebno privlači međunarodne goste.
Tačan recept sosa ostaje tajna, ali sadrži egzotične sastojke poput manga, limunove trave i zvezdanog anisa. Ovo gurmansko jelo krunisano je sa malčice zlatnih listića, a služi se sa pomfritom u „stilu“ i mliječnim pecivom.