Основна тема
Црно/бијела тема
Инверзна тема

Подешавaња

Умањи / Увећај

Изаберите тему

Основна тема
Црно/бијела тема
Инверзна тема

Juan Dang  [ DW ]

14. 06. 2024. 11:19

Da li postoji rizik od trgovinskog rata Kine i EU?

Brod sa prvom velikom isporukom električnih automobila kineskog proizvođača BYD uplovio je u luku u Bremerhafenu u februaru 2024.

Automobil je njemački izum. Kada je Karl Benc 1886. u patentnom zavodu registrovao „vozilo s pogonom na gasni motor“, već tada je znao da će to postati veliki biznis, jer je prvi kupac firme Dajmler motori (prethodnik Mercedes Benca) bio Mulaj al Hasan Prvi, sultan Maroka. Prvi automobil u Kini dobila je 1901. carica-majka Cisi za njen 67. rođendan.

Ono što se tada nije moglo predvideti jeste da će dobrih 120 godina kasnije kineska auto-industrija postati najveća konkurencija Njemcima, pogotovo što su dvije strane decenijama održavale blisku saradnju. U Kini je Folksvagen 1983. bio prva strana kompanija koja je proizvodila motorna vozila u zajedničkom preduzeću u Šangaju. Modeli Santana i Džeta decenijama su dominirali na ulicama kineskih gradova. Danas, njemački premijum proizvođači nastavljaju da ostvaruju ogromnu prodaju na kineskom tržištu, a ujedno i da u toj zemlji obezbjeđuju radna mjesta.

Parada oldtajmera: Benc (levo) i Loner Porše (arhivska fotografija)

Ovako je situaciju opisao bivši njemački predsjednik Horst Keler u razgovoru sa jednim video-blogerom iz Kine koji je postao viralan u toj zemlji: „I jedni i drugi bismo bili glupi, Kina bi bila glupa i Njemačka bi bila glupa, da nemamo dobre odnose. Moramo da radimo zajedno i da obezbijedimo da globalna ekonomija napreduje.“

Kritika iz Berlina

Ali, Evropska komisija drugačije ocjenjuje trgovinske odnose sa Kinom. Tri dana nakon evropskih izbora, najavila je uvođenje specijalnih tarifa, odnosno kaznenih carina u visini i do 38,1 odsto na električne automobile iz Kine, i to uprkos otporu njemačke vlade, kao i evropskih proizvođača. Komisija je taj potez opravdala tako što je navela da Kina narušava konkurenciju, jer proizvođačima električnih automobila omogućava visoke državne subvencije. Prije toga su SAD povećale tarife na električne automobile na čak 100 odsto.

Hildegard Miler, predsjednica Udruženja automobilske industrije (VDA), ocenjuje: „To je još jedan korak dalje od globalne saradnje“. Šef BMW-a Oliver Cipse kaže: „Komisija EU šteti evropskim kompanijama i evropskim interesima.“ Prvi čovjek Mercedesa Ola Kelenijus upozorava: „Kao izvozno orijentisanoj zemlji, ne trebaju nam sve veće trgovinske barijere.“

Njemačka trgovinsko-industrijska komora (DIHK) upozorava da bi taj potez mogao da dovede do većih trgovinskih sukoba, a njemački savezni ministar privrede Robert Habek, koji bi uskoro trebalo da otputuje u Kinu, nade polaže u pregovore, ali i upozorava na „carinsku trku“.

Oliver Cipse: Komisija EU šteti evropskim kompanijama i evropskim interesima

Zelena transformacija „u opasnosti“

Odgovor iz Pekinga uslijedio je odmah. Ministarstvo trgovine Pekinga u srijedu uveče ponovilo je da želi da odlučno sprovede sve neophodne mjere za zaštitu interesa kineskih proizvođača automobila. Odluka Evropske komisije, smatraju, nije ni pravno ni činjenično utemeljena.

„Izmišljeno je da postoje i da su vještački povećane jednostrane subvencije. Dodatne carine su čisto protekcionističke mjere. I najveća je nepravda u to ime sabotirati pravdu“, rekao je portparol kineskog Ministarstva. A dodao je i da su pristupačni električni automobili u Evropi od centralnog značaja za zelenu transformaciju i smanjenje emisije ugljen dioksida.

„Potrebna nam je Kina da riješi globalne probleme“, kaže Hildegard Miler iz njemačkog Udruženja automobilske industrije. „To se posebno odnosi na uspješno prevazilaženje klimatske krize. Kina igra ključnu ulogu u uspješnoj transformaciji ka elektromobilnosti i digitalizaciji. Trgovinski sukob bi i tu transformaciju ugrozio.“

Evropska komisija smatra da su kineski električni automobili tako jeftini zbog državnih subvencija

„Peking neće uvesti carine na proizvode iz EU koje su mu još potrebne“, smatra Jakob Gunter, stručnjak berlinskog Kineskog instituta MERICS. „U to se ubrajaju mašine, visokokvalitetni industrijski proizvodi, hemikalije, medicinska tehnologija i drugi proizvodi. Takođe je malo vjerovatno da će ciljati na velike evropske proizvođače automobila koji masovno ulažu u Kinu, otvaraju tamo radna mjesta, plaćaju poreze i doprinose rastu. Na meti će vjerovatno biti poljoprivreda, hrana i piće, dakle ono bez čega kineski potrošači mogu, odnosno ono što kineski proizvođači i sami proizvode u dovoljnim količinama, kao što je npr. svinjetina.“

Dobri razlozi za kaznene carine

Sigurno je da je Peking naveliko subvencionisao (električne automobile), tvrdi ekonomski ekspert DV Lars Halter. „Međutim, nije moguće dati precizne informacije o visini subvencija. Peking ima različite načine subvencionisanja industrije. Ne radi se samo o tome da vlada uplaćuje novac kompanijama. Ona npr. omogućava da kompanije imaju jeftiniji pristup baterijama ili se sirovine mogu dobiti ispod tržišne cijene ili po sniženim cijenama.“

„Nesporno je da kineski proizvođači uživaju nepoštene konkurentske prednosti kroz ogromne državne subvencije“, smatra i Marsel Fračer, šef Njemačkog instituta za ekonomska istraživanja (DIV). Ekonomisti već godinama uočavaju da Kina ciljanom promocijom pojedinih industrijskih grana stvara velike viškove kapaciteta i da zbog toga cijene na svjetskom tržištu padaju. To narušava konkurenciju.

Kineski Čeri namerava da sa španskim Ebro-EV proizvodi električne automobile u Evropi

„Suočiti se s konkurencijom“

Valter Dering (FDP) je bio potpredsjednik vlade i ministar privrede u njemačkoj pokrajini Baden-Virtemberg. Danas je na čelu Akademije njemačkih lidera svjetskog tržišta u Švebiš Halu. U toj pokrajini su dva velika proizvođača automobila – Porše i Mercedes – ali i brojni dobavljači automobilske industrije. Dering podsjeća: „Njemačka je godinama bila svjetski šampion u izvozu. Uvijek smo bili veoma ponosni na to što smo mogli da ponudimo svoje proizvode i usluge širom svijeta. I niko nas nije optužio za višak kapaciteta.“

„Danas je naš konkurent svjetski šampion u izvozu“, rekao je Doring prošle nedjelje u Domu privrednika u Štutgartu. „Njemačka i Evropa su dovoljno samouvjerene da odgovore na to takmičenje pod fer uslovima. Suočavanje s konkurencijom je dio svakodnevnog poslovanja uspješnih kompanija.“ Kina je 2023. godine prvi put postala svjetski šampion u izvozu automobila, pretekavši tako Japan i Njemačku.

Ali, broj novoregistrovanih kineskih električnih automobila u Njemačkoj nije baš impresivan. U 2023. godini, BYD i NIO, dva velika kineska proizvođača električnih automobila, prodali su samo 4.139, odnosno 1.263 nova automobila u Njemačkoj. Prema podacima Evropske komisije, tarifni dodatak za BYD trebalo bi da iznosi 17,4 odsto.

„Električni automobili jesu budućnost“, naglašava njemački ekonomista i univerzitetski profesor Ferdinand Dudenhefer. „Nažalost, naši političari su izgubili interesovanje za budućnost. Kriza oko pada interesovanja za električne automobile je ovdje izazvana“, kaže profesor Dudenhefer. „Glavni razlog zašto se električni automobili sada slabije traže u Njemačkoj i Evropi jeste nedostatak podrške političara. S jedne strane, ukinute su premije za kupovinu, a s druge, postoji opšti politički stav da motor s unutrašnjim sagorijevanjem ponovo ima budućnost.“

*ovaj članak je najprije objavljen na njemačkom jeziku

DW

Пратите нас на

Најновије

Најчитаније