DW

Sabine Kinkarc [ DW ]

24. 01. 2023. 14:57

Zašto kancelar Šolc oklijeva sa isporukom tenkova Leopard?

Kancelar Olaf Šolc (drugi zdesna) u Lineburger Hajdeu ispred tenka Leopard 2

Kancelar Olaf Scholz (SPD) je nepokolebljiv. Kad god se povede riječ o isporuci borbenih tenkova Ukrajini, uvijek ističe da se njemačka vlada pridržava tri principa: da podržava Ukrajinu što je više moguće, da sprječava direktan sukob između NATO i Rusije i da izbjegava jednostrane korake.

Odluke se donose isključivo u „bliskoj koordinaciji s našim prijateljima i saveznicima“, ponovio je Šolc prije nekoliko dana u Berlinu. „Tako da se neće desiti da ishitrene i emotivne izjave u Njemačkoj ili potreba da se nešto kaže na svakih deset minuta, dovede do toga da pričamo o tako ozbiljnim stvarima koje se tiču rata i mira, bezbjednosti naše zemlje, a s tim u vezi i bezbjednosti Evrope“, jasno je poručio njemački kancelar.

Šolc „ne voli da se objašnjava“ stvari i smatra se da je tvrdoglav onda kada izabere svoj put s kojeg ne želi da skrene. Portparol vlade Štefen Hebeštrajt postupke svog šefa objašnjava ovako: „Mislim da većina vas poznaje kancelara, znate da je navikao na pritisak i da ne dozvoljava da ga guraju tamo gdje ne želi. Ali i da sve pažljivo vaga i odmjerava. Iz iskustva znate da on da sebi vremena prije nego što nešto kaže, bez obzira na to da li biste vi to da čujete što prije.“ Hebeštrajt dodaje i da savezna njemačka vlada ne isključuje mogućnost isporuke tenkova Leopard 2 – „samo nije odlučila da li da to uradi sada.“

-pročitajte još: Zašto je tenk Leopard toliko poželjan?

Njemačka kao lider

Paralelno s raspravom o borbenim tenkovima, u Berlinu su predstavljene i smjernice Šolcove Socijaldemokratske partije SPD u kojima se traži jača liderska uloga Njemačke u svijetu. „Prekretnica u našoj spoljnoj politici – socijaldemokratski odgovori na svijet u previranju“ – to je naslov je dokumenta na 23 stranice, a u Berlinu ga je predstavio kopredsjedavajući SPD-u Lars Klingbajl.

Kopredsedavajući SPD-u Lars Klingbajl predstavlja u Berlinu nove smernice za spoljnu politiku i bezbednost svoje partije

Polazna tačka je, prema njegovim riječima, 24. februar 2022, dan kada je Rusija izvršila invaziju na Ukrajinu. Ali i kancelarova izjava da to predstavlja prekretnicu: „Šta ta prekretnica znači sa socijaldemokratske tačke gledišta? Kako se definiše naš odnos sa Rusijom, a kako sa Kinom i SAD? Kako se samouvjerena i suverena Evropa redefiniše i kakva je uloga Njemačke u svijetu koji se brzo mijenja?“

Liderstvo nema nikakve veze s tenkovima

Još prošlog ljeta kopredsednik SPD-a Klingbajl pozvao je Njemačku da preuzme „snažniju lidersku ulogu“. Očekivanja od Njemačke su velika, odgovornost stalno raste i na to, rekao je, moramo da pružimo odgovor. „U ovom dokumentu veoma jasno kažemo da je vrijeme da se odreknemo uzdržanosti koja postoji decenijama, da za djelić odustanemo od nje i snažnije preuzmemo vodeću ulogu.“

Klingbajl je rekao da i on kao kopredsjednik SPD-a takođe vrši pritisak. Ali, svako ko misli da je liderstvo isto što i isporuka borbenih tenkova biće razočaran. „Ono što neću dozvoliti jeste da mi poslije kažu da takvu politiku zasnivamo na pitanju oružja, odnosno vojnog materijala“, rekao je Klingbajl.

„Niko ne želi da mi istupimo kao nekakve gorile“, rekao je Zenke Najcel, poznati profesor vojne istorije tokom gostovanja na njemačkoj televiziji. „Ali, Njemačka ima odgovornost i mislim da tu možemo da učinimo više.“

U sjenci SAD

Kurs uzdržanosti Olafa Šolca po pitanju isporuke oružja Ukrajini ima široku podršku u SPD-u. „Socijaldemokrate stoje uz kancelara i kursa koji on zastupa“, stalno naglašava Lars Klingbajl. Preuzimanje liderstva se u dokumentu SPD-a ne definiše kao jednostran čin. „Liderstvo ne znači staviti se iznad drugih, to za nas znači kooperativan stil rukovođenja“, naglašava kopredsjednik SPD-a.

Kancelar Šolc tokom obilaska poligona u Šlezvig-Holštajnu na kojem se za oklopno vozilo Gepard obučavaju ukrajinski vojnici

To što Klingbajl govori ne odnosi se samo na međunarodne političke dogovore. Kabinet kancelara i centrala SPD-a takođe sarađuju. Šolc nikada ne donosi odluku, a da u to ne uključi i SPD. U stalnoj je koordiniciji s rukovodstvom stranke, odnosno sa kopredsjednicima Larsom Klingbajlom i Saskiom Esken.

Moćan faktor je i poslanička grupa SPD-a u njemačkom Bundestagu, koju predvodi Rolf Micenih. Esken i Micenih važe za lijevo krilo stranke, Klingbajl i Polc su desno – desno u smislu nedogmatično, realno i pragmatično.

Okretanje od Rusije

Lijevo krilo je uvijek bilo veoma uticajno unutar stranke. Upravo su to one socijaldemokratske snage koje su tradicionalno „mirovni političari“. Dobri odnosi sa Rusijom za njih su se sve do 24. februara prošle godine podrazumijevali, smatrali su da je mirovni poredak u Evropi bez Rusije bio nezamisliv.

„Promjene kroz zbližavanje“ i kasnije „Promjene kroz trgovinu“ bili su vodeće krilatice njihove politike. Pretpostavljalo se da dobri odnosi mogu da uvežu Rusiju, pa čak i da utiču na nju, da je promijene. „To je bila greška“, priznao je nakon ruskog napada na Ukrajinu Lars Klingbajl kao jedan od prvih njemačkih socijaldemokrata.

Partijsko rukovodstvo SPD-a: kopredsednici Lars Klingbajl (levo) i Saskija Esken (desno) sa kancelarom Olafom ŠolcomF

Diplomatija umjesto oružja

Zagovornici „anti-militarističke“ politike usmjerene na mirovne inicijative i dalje su veoma jaki u SPD-u. Nakon posljednjih saveznih izbora u Njemačkoj, mnogi mladi socijalisti prešli su u poslaničku grupu SPD-a i sada su velika podrška Rolfu Micenihu.

Šolc to zna, a zna to i Klingbajl – dakle oni koji žele novi kurs. Ali to je veliki posao, jer u novi kurs moraju da uvjere mnoge Socijaldemokrate. Za to je potrebno vrijeme. Nije bez razloga što se o novoj strategiji spoljne i bezbjednosne politike glasa tek krajem godine na kongresu SPD-a.

Šolc mora da ima obzira prema SPD-u

Kod Olafa Šolca još jedan faktor igra važnu ulogu: 2019. želio je da postane predsjednik stranke, ali delegati za njega nisu glasali. Šolc je socijaldemokratski veteran i dobro poznaje svoju stranku. U politici je decenijama i bio je svjedok mnogih frakcijskih borbi. Politički pad ljudi koji su bili predsjednici stranke, ali i stranačke veličine, u SPD-u je decenijama bio uobičajena stvar. Oni su uvijek svrgavani onda kada su željeli nešto drugo od onog što je zastupalo lijevo krilo i stranačka baza takođe više orijentisana ulijevo.

Olaf Šolc nikada nije bio jedan od omiljenih stranačkih funkcionera i uvijek je imao loše rezultate kada se glasalo za visoke stranačke funkcije. Poštovanje je stekao uspjesima kao premijer vlade u Hamburgu i pobjedom na saveznim izborima. Ali to ne znači da on može da predstavlja i provodi političku liniju koja se kosi sa kursom stranke.

Gdje su tu građani?

Šolc ujedno pazi i na svoje glasače. „Većina građana podržava izbalansiran kurs njemačke vlade koja pažljivo i odmjereno priprema odluke“, rekao je socijaldemokratski kancelar. „Znam da savezna vlada koju vodim za svoje odluke ima podršku velike većine građana.“

Da li je to zaista tako? Institut za istraživanje javnog mnjenja Infratest-dimap u anketama za javni servis ARD redovno pita građane šta misle o isporukama oružja Ukrajini. Na pitanje o isporuci tenkova Leopard, 46 odsto građana trenutno odgovara sa „Da“, a 43 odsto je protiv. Među pristalicama CDU i CSU-a, 66 odsto njih bilo je za isporuke tenkova, a 29 procenata protiv. I kod simpatizera Zelenih zabilježen je sličan rezultat: 61 odsto za, 21 procenata protiv. Kod pristalica SPD-a taj odnos je bio: 49 prema 40, a kod birača liverala (FDP): 48:48. Šolc, dakle, ima na umu prije svega sopstvene glasače.

Pratite nas i na Fejsbuku, preko Tvitera, na Jutjubu, kao i na našem nalogu na Instagramu.

DW

Пратите нас на

Најновије