Основна тема
Црно/бијела тема
Инверзна тема

Подешавaња

Умањи / Увећај

Изаберите тему

Основна тема
Црно/бијела тема
Инверзна тема

DW

Ralf Bozen [ DW ]

04. 12. 2023. 06:39

Prodaja oružja u svijetu: velika potražnja, ali manji prihodi

Nemački borbeni tenk Leopard 2

Zbog mnogih globalnih političkih žarišta, prodaja oružja godinama je cvjetala. Taj trend je, međutim, u 2022. godini zaustavljen – iako najvjerovatnije samo privremeno. To proizilazi iz najnovijeg izvještaja Stokholmskog međunarodnog instituta za istraživanje mira (SIPRI), koji je analizirao poslovanje 100 najvećih kompanija za proizvodnju oružja tokom prošle godine.

-pročitajte još: SIPRI: Nuklearne sile ubrzano se naoružavaju

Prema tom izvještaju, kompanije su od prodaje oružja i vojnih usluga ukupno ostvarile gotovo 600 milijardi dolara. To je ogromna suma. Međutim, njihovi prihodi su se primjetno smanjili u odnosu na 2021. i to za 3,5 odsto. To je prvi pad od 2015, odnosno otkako SIPRI formira listu najvećih 100 kompanija za proizvodnju oružja. „Uprkos obimu novih narudžbina, koje su dostigle za mnoge kompanije rekordne nivoe, opao je prihod prvenstveno u SAD“, kaže za DW Sijao Lijang, jedan od autora izvještaja SIPRI.

SAD: smanjena proizvodnja zbog problema s proizvodnjom

Mnoge američke i evropske kompanije za proizvodnju oružja nijesu bile u mogućnosti da značajno povećaju svoje proizvodne kapacitete. Zbog nedostatka radne snage, rastućih troškova, posljedica pandemije korona-virusa i poremećaja lanca snabdijevanja uzrokovanih ruskim agresorskim ratom u Ukrajini.

Pored toga, većina naoružanja isporučenog Ukrajini bila je vojna pomoć iz evropskih i američkih zaliha, što industriji nije donijelo mnogo prihoda. Drugi razlog je to što je fokus najvećih proizvođača prebačen na skupe sisteme kao što su avioni, brodovi i projektili, objašnjava Lijang. Ali, 2022. godine naoružanje „koje je bilo najtraženije zbog rata u Ukrajini – oklopna vozila, municija i artiljerija – nije nužno bilo i skuplje.“

Konkretno, prihodi 42 američke kompanije na listi značajno su pali – za 7,9 odsto, odnosno na 302 milijarde dolara. Oni su činili 51 odsto ukupnog prihoda od prodaje oružja 100 najvećih kompanija u industriji oružja. Međutim, SIPRI procjenjuje da će dugoročnije narudžbine imati pozitivan uticaj na bilans u narednim godinama.

Proizvodnja artiljerijske municije u nemačkoj kompaniji „Rajnmetal“

Skroman rast prodaje u Evropi

Prodaja oružja 26 evropskih kompanija koje se nalaze među prvih 100 u svijetu porasla je u 2022 za 0,9 odsto, odnosno na 121 milijardu dolara. Rat u Ukrajini stvorio je potražnju za proizvodima „pogodnim za rat iscrpljivanja, kao što su municija i oklopna vozila“, navodi se u studiji SIPRI. Mnogi evropski proizvođači te robe uspjeli su da povećaju svoje prihode. Kao primjer, SIPRI navodi poljsku odbrambenu kompaniju PGZ, koja je povećala svoj prihod za 14 odsto i tako imala koristi „od programa vojne modernizacije koji ta zemlja sprovodi“.

-pročitajte još: Vojna industrija – konfrontacija Njemačke i Francuske?

Prihod četiri njemačka proizvođača oružja među sto kompanija s najvećim zaradama u 2022. iznosio je 9,1 milijardu dolara, što je povećanje za 1,1 odsto u odnosu na 2021. Jedina njemačka kompanija koja je zabilježila rast prodaje bila je „TisenKrup“. Njena prodaja je pala za 16 odsto, odnosno na 1,9 milijardi dolara, jer je kompanija, prema analizi instituta SIPRI, isporučila manje brodova nego prethodne godine. Inače, redosljed njemačkih kompanija na listi je sljedeći: „Rajnmetal“ 28. mjesto, „TisenKrup“ 62, „Hensolt“ 69. i „Dil“ na 93 mjestu.

Nagađanje o ruskoj proizvodnji oružja

Zbog nedostatka podataka SIPRI nije bio u mogućnosti da u potpunosti procijeni razvoj prihoda ruskih kompanija. Zbog toga su se na listi našle samo dvije ruske kompanije: „Rostec“ (10. mjesto) i Ujedinjena brodograditeljska korporacija (36). Njihova ukupna prodaja pala je za 12 odsto, tj. na 20,8 milijardi dolara. Nedostatak transparentnosti Rusije nije novi trend, ali se nakon njene invazije na Ukrajinu povećao, navodi se u izvještaju SIPRI.

Ekspert stokholmskog instituta Lijang procjenjuje da je „ruska vlada spriječila tamošnje kompanije da objelodane bilo kakve informacije, jer bi to moglo da dovede u pitanje zvanični narativ o njihovim ratnim naporima u Ukrajini“.

Kompanije u Aziji, Okeaniji i na Bliskom i Srednjem istoku zabilježile su značajan rast. „Tamošnje firme često se suočavaju s veoma teškim bezbjednosnim uslovima, pa i sa nekom vrstom konstantnog ratnog stanja, poput Izraela ili Južne Koreje“, kaže Lijang. Zato su te kompanije imale „stalni proizvodni kapacitet“, a to znači da su u stanju da brzo povećaju proizvodnju u slučaju naglog povećanja potražnje.

Istovremeno, neke kompanije u Kini, Indiji ili u Turskoj podržavaju njihove vlade u dugoročnim planovima modernizacije. Lijang navodi još jednu prednost: „Mnogi dobavljači su domaći. Većina potražnje je takođe domaća – odnosno za snabdijevanje sopstvene vojske. To pomaže tim zemljama da ublaže uticaj poremećaja globalnog lanca snabdijevanja.“

Prodaja 22 kompanije iz Azije i Okeanije koje su navedene na rang-listi porasla je za 3,1 odsto, odnosno na 134 milijarde američkih dolara. To je druga godina za redom da su prihodi u Aziji i Okeaniji veći od onih u Evropi, naglašava se u izvještaju SIPRI. U prvih sto u 2022. godini nalaze se 22 kompanije iz tog regiona. Na listi je osam kineskih kompanija, od kojih su tri u prvih deset. Prihodi od naoružanja svih osam kompanija iznosili su 108 milijardi dolara i činili 18 odsto ukupne globalne prodaje oružja. To znači da su zabilježile drugi najveći udio u ukupnoj prodaji po zemljama, odmah iza američkih kompanija.

Dron „Bajraktar TB2“ turskog proizvođača „Bajkar“

Turski proizvođač dronova ima najbrži rast

Bliski i Srednji istok bilježe najveći procenat povećanja prodaje od bilo kog regiona u 2022. Prihod sedam kompanija koje se tamo nalaze popeo se na 17,9 milijardi dolara, što je rast od 11 odsto. Prema nalazima SIPRI, kompanije iz tog regiona imaju koristi od toga što su se specijalizovale za manje tehnološki sofisticirane proizvode. One su u stanju da „brže povećaju proizvodnju kao odgovor na sve veću potražnju“.

To posebno važi za četiri turske kompanije, čiji je ukupan prihod porastao na 5,5 milijardi dolara – 22 odsto više nego 2021. SIPRI u svom izvještaju posebno ukazuje na tursku kompaniju „Bajkar“ i njenu proizvodnju dronova. „Bajkar“ je sada prvi put ušao u top 100 (76. mjesto) nakon što je njegova prodaja porasla za 94 procenta. To je najbrži rast od bilo koje kompanije na rang-listi SIPRI.

Pratite nas i na Fejsbuku, preko Tvitera, na Jutjubu, kao i na našem nalogu na Instagramu.

DW

Пратите нас на

Најновије

Најчитаније