Izoštreno

Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Samnji veličinu slova štampaj štampaj
 

Pošalji prijatelju

DAN NEZAVISNOSTI 21. 05. 2017. 10:02   >>  09:36 12

B. Vojičić: Svoj gazda za vazda

Referendum o nezavisnosti Crne Gore ne samo što nije destabilizovao region, već je, na miran, demokratski nacin, riješio potencijalno ozbiljan regionalni problem i zarište krize. Način kako je organizovan i protekao, primljen je u međunarodnoj zajednici sa olakšanjem, ali ne i kod kuće.

Dvadesetprvog maja 2006, građani Crne Gore odlučili su (na referendumu) da obnove crnogorsku državnu nezavisnost. 88 godina nakon njenog ukidanja. Nezavisnost je izglasana sa 55,5 odsto glasova. Indenpendisti su uspjeli da preskoče “famoznu klauzulu” EU, a više od tri hiljade posmatrača OEBS-a, Savjeta Evrope, domaćih i stranih nevladinih organizacija, potvrdili su da je rezultat postignut u fer borbi, bez većih neregularnosti i mirnoj atmosferi. Izlazak na birališta od 86,5 odsto glasača svjedoči o njihovoj visokoj svijesti da se odlučuje o najbitnijem: državi. Tako je Crna Gora postala samostalna država.

Crna je Gora prvi put razriješila je pitanje državnog statusa , u skladu s međunarodnim standardima. To govori o demokratskoj zrelosti društva. Taj datum je, otuda, već istorijski utemeljen i od njega se, s razlogom, odmjeravaju etape evropskog i evroatlantskog puta savremene Crne Gore. Tom odlukom stavljena je tačka na crnogorsko državno pitanje u 20.vijeku, koje se, kako navode analitičari, kretalo kao klatno koje se njiše, čas u jednu čas u drugu stranu. Od nestanka države 1918. do njene obnove, u okviru komunističke federacije 1945, od ponovnog podređivanja srpskom nacionalizmu u eri raspada Jugoslavije 1990-92. do nezavisnosti, prvo kroz labavu (kon)federaciju sa Srbijom 2002-2005, a zatim kroz složeni referendumski proces pod supervizijom EU 2005-2006.

S proglašenjem crnogorske nezavisnosnosti ugasila se državna zajednica Srbija i Crna Gora. Labav savez dvije države (u medijima prozvan “Solanija”), formiran pod pokroviteljstvom visokog predstavnika EU Havijera Solane, trajao je svega tri godine, a njim je Brisel  želio da amortizuje težnju Crne Gore ka nezavisnosti i prolongira referendum, zbog “domino efekta” u regionu, Kosova prije svega. Srbija je, inače, imenovala ambasadora tek nakon više od godine i po od crnogorske nezavisnosti.

Kako referendum u Crnoj Gori nije bio samo glasanje o državnom statusu, već politički sudar dva suprotstavljena bloka, dva pogleda na svijet,  tek se proglašenjem nezavisnosti otvaraju perspektive oslobađanja teških okova mitova i predrasuda, počev od onog da Crna Gora ne može sama sebe izdržavati. Referendum o nezavisnosti Crne Gore ne samo što nije destabilizovao region, već je, na miran, demokratski nacin, riješio potencijalno ozbiljan regionalni problem i zarište krize. Način kako je organizovan i protekao – u našem nemirnom regionu – primljen je i u medjunarodnoj zajednici sa velikim olakšanjem, te je i to potstaklo brzo prihvatanje njegovih rezultata, medjunarodno priznanje nezavisne Crne Gore, uspostavljanje diplomatskih odnosa, članstva u UN i drugim medjunarodnim i regionalnim organizacijama, a postali smo i članica NATO.

Kako se EU nije mogla oduprijeti rješenju kome je i sama kumovala Beogradskim sporazumom, aktivno se uključila u proces traženja modela po kojem bi referendum u Crnoj Gori bio prihvatljiv i za independistički i za prosrpski, unionistički blok, jer je bilo jasno da se o ključnom pitanju većine potrebne za izglasavanje nezavisnosti, dvije sukobljenje strane ne mogu dogovoriti bez evropskog učešća.

Logika stvaranja državne zajednice Srbija i Crna Gora pravno-politički bila je jasna:  zaustavljen je proces disolucije ex-Jugoslavije. Kako? Zajednicom Srbija i Crna Gora je zamijenjena Miloševićeva SRJ, sklepana na brdsko-brzinskom referendumu (1992), a zapravo djelo je Evropske unije. Još konkretnije, njenog visokog komesara za spoljnu politiku i bezbjednost, Havijara Solane. Solana nije krio da preferira njen opstanak  tokom tri godina njenog trajanja (2003-2006). Praktično: to je značilo, budući da je prema Ustavnoj povelji SC, moratorijum na referendum o državnom statusu Crne Gore isticao 5. februara 2006, da se spriječi osamostaljivanje Crne Gore kako se ne bi ohrabrile težnje za nezavisnost Kosova i poremetila nestabilna ravnoteža unutar Srbije nakon pada Miloševića. Zvanični Beograd (personalno: Koštunica, Tadić), te velikosrpski krugovi, konstantno su pritiskali Podgoricu, da se odgodi referendum, a potom obesmisli ideja osamostaljivanja, „preseljenjem“ glasačkog kontigenta iz Srbije u Crnu Goru, čega nije bilo na referendum 1992. Taj spisak, sa 264.805 imena, srpski premijer Koštunica odnio je (16.jun 2005) u Brisel i predao evropskim zvaničnicima Solani i Renu.

Venecijanska komisija, stručno tijelo Savjeta Evrope, međutim, na decembarskom zasjedanju(2005) nije u svojim preporukama uzela u obzir taj Koštuničin prijedlog.Po principu „uzmi ili ostavi“, dogovoren je model, do tada nikad primijenjen igdje u svijetu: izlaznost od najmanje 50 odsto biračkog tijela i „kvalifikovana“ većina od 55 odsto važećih glasova za opciju „da“. Time je, tačno, obezbijeđen visoki legitimitet referendumskog rezultata i izbjegnut bojkot unionista.

Dva državotvorna pokreta formirana su (januar 2005.) u Crnoj Gori u dva dana, što je jedan analitičar ocijenio kao „dvostruki kolosijek u crnogorskoj izvedbi“. Ali, umjesto dva suprostavljena politička bloka - jednog za samostalnu Crnu Goru i drugog za zajednicu SCG - praktično podjela je bila ne samo oko različitog viđenja državnog statusa Crne Gore već i budućnosti njenog nacionalnog i multietničkog bića.

Na referendumu, kako je ocijenio profesor Srđan Darmanović,  nijesu se borila dva modernizacijska bloka: independisti – feberalisti, već dva bloka podijeljena po mnogim fundamentalnim vrijednostima i pitanjima. Independistički blok: Pokret za nezavisnu i evropsku Crnu Goru, kao multietničku koaliciju, koja je okupila  najširi krug građana svih vjera i nacija (ubjedljiva većina Crnogoraca i sve nacionalne manjine), predvodile su partije i pripadnici civilnog društva koji su se protivili ratovima na prostoru ex Jugoslavije i hegemonističkoj velikosrpskoj Miloševićevskoj politici, i koji se protive nastavljačima te politike u Srbiji. Pokret je, paralelno sa Đukanovićevom vladom, vodio sopstvenu referendumsku kampanju. Na drugoj strani, unionistički blok - Pokret za zajedničku državu činile su partije  srpskim nacionalnim predznakom,  zapravo prosrpske opozicione stranke u Crnoj Gori i srpska udruženja, uglavnom partije-saveznice Miloševićevog režima. Ovaj pokret, politički i finansijski otvoreno je podržavao Beograd, pod čijim  su patronatom bile,  i ove stranke i Srpska pravoslavna crkva, koja je učestvovala u formiranju ovdašnjeg “vijeća narodnih skupština”. Istoimeni pokret formiran je u Beogradu, na čijem su čelu srpski akademici, tvorci Memoranduma SANU.

Nacionalno homogen, Pokret za zajedničku državu promovisao je stavove o potrebi čvrstog državnog jedinstva sa Srbijom, uz dežurnu tezu o ugroženosti srpstva u Crnoj Gori, optužujući vlasti da su Srbima ugrožena sva prava – od prava na sopstveni jezik do toga da se progoni Srpska pravoslavna crkva. U antireferendumskoj kampanji, Pokret je širio strah od predstojećeg izjašnjavanja građana, pa tako predstavnici parlamentarnih stranaka (članice Pokreta) javno prijete i da će to biti „ratni referendum“.

Referendumsko pitanje je glasilo: „Želite li da republika Crna Gora bude nezavisna država sa punim međunarodno-pravnim subjektivitetom?” Ponuđeni odgovori bili su „Da” (koji je zastupao Blok za nezavisnu Crnu Goru sa liderom Milom Đukanovićem) i „NE” (koji je zastupao Blok za očuvanje Državne zajednice Srbije i Crne Gore sa liderom Predragom Bulatovićem). Mada se Srbija obavezala da se neće miješati u referendumski proces, srpski premijer Vojislav Koštunica i nekoliko intelektualaca okupilo se na mitingu prosrpske koalicije Crne Gore,  koji je održan u Beogradu.

Crna Gora je izglasala nezavisnost sa 55,5% glasova.

Nezavisnost Crne Gore je proglašena na svečanoj sjednici parlamenta 3. juna na kojoj je donijeta Deklaracija nezavisne Republike Crne Gore. Sjednici nijesu prisustviovali poslanici opozicionih stranaka koje nijesu priznale rezultat referenduma. Iako pozvani, svečanosti nijesu prisustvovali ni zvaničnici Srbije koja je tek kasnije priznala crnogorsku nezavisnost.,Prosrpske stranke  u  Crnoj  Gori  doživjele su  dvostruki poraz  –  na referendumu na kome je izglasana nezavisnost 21. maja i na parlamentarnim izborima na kojima ih je vladajuća koalicija ubjedljivo pobijedila, 10. septembra 2006. Za crnogorsku opoziciju je to bio težak udarac. Ona, doduše, nije bila opozicija u pravom smislu, jer je protiv države, nezavisne Crne Gore, koju ne priznaje. Podjele su ostale, upravo one karakteristične u posljednih sto godina.

U ovih 11 godina, Crna Gora je pokazala da će biti dobar susjed; aktivan promoter regionalne saradnje; te da će mnogo brze napredovati prema sirim integracionim okvirima. Ona sada prednjaci medju državama koje su kandidati za članstvo u evropskim i evro-atlanskim integracijama. Treba reci da su se drzavni organi Crne Gore pokazali doraslim tako velikom izazovu kao sto je dobro vodjenje pregovora i reformskih procesa, što potvrdjuju dominantno pozitivne ocjene ovih organizacija kao i uticajnih drzava članica, ocjena je mjerodavnih analitičara.

Povezane vijesti

B.Vojičić: Bravo, "avetinje i bitange"

14. 06. 2017.  | 18

B.Vojičić: Bravo, "avetinje i bitange"

Kako samoodbrana prelazi u agresiju i oružanu prijetnju

B.Vojičić: Deformacije i deportacije

01. 06. 2017.  | 13

B.Vojičić: Deformacije i deportacije

Dobro znamo šta je reciprocitet! Dok Zaharova stoji

B.Vojičić: Duboko odmrzavanje

25. 05. 2017.  | 17

B.Vojičić: Duboko odmrzavanje

Nekadašnji Miloševićev pristav, a naše gore list, nakon

B. Vojičić: Bećković ponovo među kobrama

08. 05. 2017.  | 16

B. Vojičić: Bećković ponovo među kobrama

Bećković na Medunu, prvi put u ovom vijeku, svoj na

Komentari 12

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se