Kalendar

14. 05. 2022. 00:00   >>  00:38 1

14. maj

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1877. pokrajinsko školsko vijeće  donijelo je odluku da se u svim pučkim školama kotorskog kotara uvede nastava na narodnom jeziku, a da se italijanski uči kao obavezan predmet u svim redovnim obrazovnim ustanovama.

1881 - U Baru je otkriven spomenik Crnogorcima palim u oslobodilačkim ratovima i knjazu Nikoli I Petroviću. Izgradnju spomenika inicirala je Barska čitaonica, a otvaranju spomenika prisustvovao je Šako Petrović, počasni član društva Barske čitaonice.

1898 - Knjaz Nikola je posjetio  Veliku Britaniju. U Londonu ga je primila kraljica Viktorija. Iako je posjeta imala, prevashodno, privatni karakter, Knjaz je nastojao da za Knjaževinu Crnu Goru dobije zajam, odnosno osnuje kompaniju za izgradnju luke u zalivu Valdanos.

1912 - Umro je švedski pisac August Strindberg, jedan od najznačajanijih i najuticajnijih dramskih pisaca 20. vijeka. Smatra se  najkontroverznijom ličnošću švedske književnosti. Istakao se dramom "Majstor Ulof", u kojoj je život predstavio kao borbu za vlast. Radikalne ideje, antihrišćanstvo i naturalistički jezik čine okosnicu njegovih drama: "Pljačkaši", "Otac", "Gospođica  Julija", "Zajmodavac". U nizu autobiografskih djela („Služavkin sin“, „Odbrana jednog ludaka“, „Priče nadzornika karantina“, „Legende“, „Pakao“) nemilosrdno je razgolitio sebe. Romanom „Crvena soba“ utemeljio je naturalizam. U zbirci novela „Novo carstvo“ i u Pjesmama izuzetno ošto obračunao se sa svojim savremenicima. Zbog protivljenja emancipaciji žena, u zbirkama novela „Brakovi I“ i „Brakovi II“ ušao je u drugi veliki sukob sa sredinom. Predgovor drami „Gospođica Julija“ sadrži pionirski program modernog pozorišta, dok  roman „Stanovnici Hemsea“ predstavlja njegovo napopularnije djelo. Iz psihičke krize, u kojoj je bio na granici ludila, izlazi povraćen religioznosti. Kasnijim dramama „Put u Damask“(I-III) označava početak simbolizma u Švedskoj i evropskoj drami. Na razmeđi XIX i XX vijeka, u vrijeme izuzetne produktivnosti, najznačajnije Strindbergove drame su: „Igra snova“, „Oluja“, „Sablasna sonata“ i druge, kojima najavljuje evropski ekspresionizam. Romanima „Gotske sobe“ i „Crne zastave“ ulazi u treći veliki sukob, koji traje do njegove smrti.

1950 - U selu Lopate u Lijevoj Rijeci rođen je poznati crnogorski alpinista, instruktor paraglajdinga i humanista Pavle Milošević. Bio je istrajni planinar, zaljubljenik u Komove i inicijator crnogorskog planinskog turizma. Kao član internacionalne ekspedicije, Pavle Milošević je 11. oktobra 2000. umro od visinske bolesti na himalajskom vrhu Čo Oja (7.500 m), gdje je i sahranjen.

2006 - Otvorena je nova putnička zgrada podgoričkog aerodroma čija površina iznosi pet i po hiljada kvadratnih metara, koja, kako je predviđeno, može da primi milion putnika godišnje. U modernizaciju aerodroma u Podgorici, koja je trajala godinu dana, uloženo je 22 miliona eura.

2008 - Podgoricu je posjetila delegacija Ministarstva odbrane Turske na čelu s ministrom odbrane Vekdijem Gonulom. Delegacija Ministarstva odbrane Turske poklonila je tom prilikom brigadi za specijalne operacije Vojske Crne Gore 20 ručnih radio-stanica „Motorola GP -340“.

2010 - Ministar odbrane Boro Vučinić i načelnik Generalštaba Vojske Crne Gore viceadmiral Dragan Samardžić posjetili su crnogorski kontigent u ISAF operaciji u Avganistanu. Bila je to prva posjeta crnogorskih zvaničnika našim vojnicima u toj zemlji.

2012 - Odbor skupštine Crne Gore za ustavna pitanja i zakonodavstvo podržao je glasovima DPS i SDP koalicije Predlog zakona o pomilovanju, prema kojem predsjednik države ima pravo da oslobodi  počinioca krivičnog djela bez prethodnog mišljenja suda ili Ministarstva pravde. Pomilovanje je akt milosti i u nadležnosti je predsjednika Crne Gore u skladu s Ustavom. Godišnje, prema izvještajima, stigne 280 molbi za pomilovanje. S pravnog aspekta, pomilovanje je institut kojim se mijenja sudska odluka u postupku izrečene sankcije ili sprečava donošenje sankcije za krivično djelo.

 

2013 - Iz Španije je u Podgoricu stigao prvi od tri voza, čime je željeznički prevoz Crne Gore obnovljen i modernizovan nakon trideset godina.

2013 - Bespilotna letjelica X-47B, veličine borbenog aviona, prvi put je uzletjela s palube jednog američkog nosača aviona, što bi, pretpostavlja se, moglo omogućiti SAD da lansiraju takve letjelice iz bilo kojeg kraja svijeta. Dron X-47B je prva bespilotna letjelica koja može uzletjeti s nosača aviona i sletjeti na njega, što znači da američkoj vojsci ne treba dozvola drugih zemalja da koriste njihove baze. Kritičari u SAD i drugim zemljama ističu da napadi bespilotnim letjelicama izazivaju veliki broj civilnih žrtava i da se njima upravlja bez prave kontrole, dok analitičari za odbranu smatraju da su „dronovi“ budućnost ratovanja. Letjelica X-47B je autonomni borbeni avion koji može identifikovati mete i izvesti napad bez ljudske intervencije. Dronovima obično upravlja neko iz SAD uz pomoć daljinskog upravljača, dok se letjelica isključivo oslanja na kompjuterske programe izuzev ako se ne umiješa operater. Na taj način jedna osoba može, znači, da upravlja s više dronova. Organizacija Hjuman Rajts Voč saopštila je da je zabrinuta zbog plana razvijanja autonomnog naoružanja koje može napasti mete bez ljudske intervencije. Direktor organizacije Stiv Gus kazao je da je „neophodno imati potpunu kontrolu nad ključnom odlukom – ko živi a ko umire. Tu odluku ne treba ostaviti sistemu naoružanja“.

 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1316 - Rođen je Karlo IV Luksemburški, kralj Češke od 1346, rimsko-njemački car od 1355.  U Pragu je osnovao prvi univerzitet u srednjoj Evropi 1348. godine.

1796 - Engleski ljekar Edvard Džener uspješno je vakcinisao protiv velikih boginja jednog osmogodišnjeg dječaka i označio početak moderne imunologije.

1900 - U Parizu su otvorene druge moderne Olimpijske igre na kojima su prvi put učestvovale žene.

1940 - Tokom pregovora o predaji holandske vojske u Drugom svjetskom ratu, njemački bombarderi razorili su dvije trećine Roterdama. Poginulo je oko hiljadu ljudi, a 80.000 ostalo je bez kuća.

1948 - Proglašena je država Izrael, osam časova prije okončanja britanskog mandata u Palestini. Prvi predsjednik nove države postao je Hajim Vajcman, a premijer David Ben Gurion.

1955 - U Varšavi je potpisan ugovor o osnivanju Varšavskog pakta. Ugovor su potpisali Albanija, Bugarska, Mađarska, Njemačka Demokratska Republika, Poljska , Rumunija, SSSR i Čehoslovačka.

1968 - Komunistička vlada u  Čehoslovačkoj, na čelu s Aleksandrom Dubčekom objavila je početak širokih društvenih reformi, poznatih kao "Praško proljeće". Reforme su prekinute već u avgustu, ulaskom sovjetskih trupa u Prag.

1973 - Lansirana je prva američka vasionska laboratorija "Skajlab I".

1998 - Umro je američki pjevač i filmski glumac Frenk Sinatra, koji je svjetsku slavu stekao nizom muzičkih hitova kao što su "Stranci u noći" i "Njujork , Njujork". Dobitnik je Oskara za ulogu u filmu "Odavde do vječnosti".

2008 - Britanski nacionalni arhiv objavio je više od 1.000 stranica tajnih dokumenata o neidentifikovanim letećim objektima. Ta se serija odnosi na pojave NLO na britanskom nebu tokom sedamdesetih i osamdesetih godina prošlog vijeka. Dejvid Klark, ekspert za NLO, koji je sarađivao s Nacionalnim arhivom na objavljivanju tih izvještaja kazao je da među njima ima nekoliko neobjašnjivih slučajeva o kojima su izvijestili, kako je rekao, "kredibilni" ljudi – piloti ili kontrolori leta s dugogodišnjim iskustvom.

2009 - Radnički sindikati organizovali su u gradovima širom Evrope proteste zbog vladinih mjera protiv globalne ekonomske krize u svojim zemljama.

2012 - Žalbenom raspravom u Haškom tribunalu zvanično je završeno suđenje hrvatskim generalima Anti Gotovini i Mladenu Markaču, osuđenima na 24 i 18 godina zatvora zbog zločina nad srpskim stanovništvom tokom i poslije operacije „Oluja“. U tom postupku, drugooptuženi Ivan Čermak oslobođen je krivične odgovornosti.

2012 - Na filmskom festivalu za Jugoistočnu Evropu u Parizu, nagradu za najbolju režiju dobio je film Branka Baletića „Lokalni vampir“.

Pratite nas na

Komentari 1

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se