Žabljak
Pretežno oblačno
4.3 °C
Pljevlja
Umjereno oblačno
9.4 °C
Herceg Novi
Pretežno oblačno
13.0 °C
Nikšić
Oblačno
8.9 °C
Cetinje
Oblačno
9.2 °C
Bar
Pretežno oblačno
13.9 °C
Podgorica
Pretežno oblačno
12.0 °C
Ulcinj
Pretežno oblačno
13.7 °C
Kolašin
Pretežno oblačno
7.1 °C

Izoštreno

GORAN SEKULOVIĆ 06. 11. 2019. 12:40   >>  12:38 2

GORAN SEKULOVIĆ

Između - lijepog i zastrašujućeg

Blokada od strane Francuske davanja početka pregovora o pristupanju EU za Albaniju i Śevernu Makedoniju, otvorila je niz pitanja u odnosu između EU i Zapadnog Balkana. Ovaj članak je pokušaj da se iz crnogorske kulture śećanja i crnogorskog duhovno-nacionalno-kulturno-identitetskog rakursa ukaže na potrebu i neodložnost da Crna Gora postane punopravni član, poslije NATO, i EU, i da, zapravo - shodno tome da je važan suštinski kvalitet i usvajanje standarda, a ne pitanje formalnog datuma- u narednom vremenu nikako ne smije da odustane od tog svog strateškog nacionalnog i državnog interesa, i to, prije svega, zbog sebe same.

Argumenti za to su višestruki i nalaze se u crnogorskoj i balkanskoj, ali i u ukupnoj evropskoj istoriji. Ali, ne samo u istoriji, već i u crnogorskoj antropologiji kao sintezi više nauka i duhovnih disciplina. I nijesu samo politički – što iz prethodnog dakako proizilazi, ali nije suvišno apostrofirati – u najužem smislu, tj. trenutni kao izraz određene, manje-više kratkotrajne, političke konjunkture ili pak kao proizvod parcijalne, sebične i materijalno-interesne želje neke, jedne ili više njih, političke grupacije, stranke ili pak koalicije na vlasti. Razlozi su, dakle, najdubljeg ontološko-filozofskog, etničko-narodnosno-nacionalnog, istorijskog, civilizacijskog, geopolitičkog, vjerskog, kulturnog i razvojno-životnog karaktera za sve narode u Crnoj Gori. Prije svega za Crnogorce, ali i Srbe, Bošnjake, Albance, Muslimane, Hrvate, za sve građane Crne Gore. Na kraju, ili još bolje reći na početku, Crne Gore kao integralnog i jedinstvenog istorijskog i savremenog nacionalnog, građanskog i državnog subjekta, pa samim tim ni skladnog života u njoj svih njenih naroda, vjera, jezika i kultura – i nema bez Crnogoraca. Ukazaćemo u ovom smislu samo na neke od parametara i kamena temeljaca u svim ovim sferama duha koji nužno pokazuju da je pripadništvo NATO-u i, nadati se relativno brzo, EU, za Crnu Goru prirodna i razumna stvar i da odražava i izražava sintetički posmatrano njenu hiljadugodišnju etničku, narodnu i nacionalnu, te državnu i ukupnu kulturnu, vjersku i civlizacijsku putanju i osobenost bivstvovanja.

Krećući od ove početne teze i ukazujući na njenu važnost na polju geopolitičke, filozofske, etičke, religijsko-vjerske, pravoslavno-crkvene i kulturne problematike, afirmišemo one najbitnije crnogorske evropske vrijednosti koje će se samo putem kolektivnih bezbjedonosnih organizacija i političkih jakih demokratskih saveza, dakle, uz pomoć NATO i EU na geopolitički izuzetno ośetljivom području Balkana i Istočne Evrope u cjelini, moći sačuvati, osigurati na duži rok i tako učiniti trajnim doprinosom ukupnim evropskim vrijednostima. Tako se čuva i evropsko jedinstvo, ali i jedinstvo i stabilnost Zapadnog Balkana i čitavog Balkana, evropskog Jugoistoka i Istoka, jedinstvo Zapada i Istoka, koje Crna Gora baštini tokom više vjekova svog postojanja. Upravo na primjeru Crne Gore i Zapadnog Balkana, Bosne i Hercegovine, Srbije, Kosova i Makedonije, Evropa polaže svoj veliki ispit širenja i afrmisanja svojih temeljnih vrijednosti s jedne, ali i njihovog bogaćenja sa u biti sličnim i identičnim vrijednostima koje dolaze iz Crne Gore i Zapadnog Balkana, s druge strane.

Evropa već odavno s pravom iskazuje komplimente i pohvaljuje Crnu Goru kao uspješnu državu u mnogo čemu na Zapadnom Balkanu. Ističu je kao, između ostalog, primjer multietničnosti i tolerantnog suživota različitih naroda, vjera i kultura. Brojne su činjenice o tome kako je teško bilo i jeste sve to postići i u istorijskom i u savremenom kontekstu različitih geopolitičkih, religijskih, kulturnih i svjetonazornih opredjeljenja i faktora na prostoru, prije svega, Zapadnog i Balkana u cjelini.

Odluka Francuske da ne glasa za početak pregovora o pristupanju EU za Albaniju i Śevernu Makedoniju, veoma je rizična po Zapadni Balkan ali i samu Evropu. Budući da istorija ne čeka nikoga, a s obzirom da u nekim bitnim elementima teškoće i rizici bezbjedonosne prirode na zapadnom Balkanu i danas postoje, to je ukazivanje na njihovu suštinu i razloge opstojanja ujedno i elaboracija potrebe da EU nastavi svoje širenje na Zapadni Balkan. Radi se o svojevrsnoj opomeni šta se dešava i šta bi se moglo desiti ako se na pravi način ne priđe rješavanju određenih problema koji prate region u cjelini na putu ka EU. Ne samo u ovom smislu šta bi Evropa i Crna Gora i Zapadni Balkan mogli izgubiti na vrijednosno-duhovnom planu, već i do kakvih bi direktnih negativnih geopolitičkih i bezbjedonosnih učinaka moglo doći, nestabilnosti i urušavanja mira u regionu i na svim suśednim prostorima. Rat na prostoru bivše SFRJ valjda je dovoljna opomena i za Evropu i međunarodnu zajednicu u cjelini.

Ukrajinska kriza je, čini se, s pravom dodatno upozorila o neodložnoj potrebi dalje evropeizacije Zapadnog Balkana, ali i dostizanja evropske svijesti u evropskim centrima moći i odlučivanja o potrebi da se region integriše i u NATO i EU, odnosno o tradicionalnim i savremenim evropskim vrijednostima regiona. Kada je riječ o Evropi i Crnoj Gori, o istorijskim, društvenim, kulturnim, vjerskim i civilizacijskim vrijednostima, nema bitnih razlika između onih koje baštini i unosi stara evropska država Crna Gora i same Evrope. U nekim drugačijim scenarijima od pozitivnih i integrišućih procesa, mogući su svakako, čak gotovo i neizbježni!, neželjeni procesi na Balkanu. Jer, u suprotnom, dakle, pozitivne vrijednosti će se zanemariti, a u prvi plan će izaći konflikti i sukobi, poput onih u Ukrajini, koji su pokazali očevidno da se u savremenoj Evropi, kako ocjenjuje američki politički analitičar Januš Bugajski, danas vodi, poslije višedecenijskog "hladnog rata" – "rat u śenci". U Evropi, koja je, kako piše Georg Diez, "postala večna tema negde između Platona, Medičija i kolonijalizma, između 1914, 1933. i 1989, između lepog i zastrašujućeg." ("Spiegel", 19. 05. 2014, "Peščanik.net", 22. 05. 2014)

Da, "između lepog i zastrašujućeg", između, kada je riječ o Crnoj Gori, veličanstvenih ratova "i mačem i perom" – prvih, stvarnih, fizičkih ratova, iako krvavih i strašnih, ali uvijek viteških i časnih, a drugih, isto stvarnih, ali duhovnih, kulturnih, samosvjesnih – kojima su učvršćeni civilizacijski temelji crnogorske stalne težnje za slobodom i nezavisnošću, nacionalnom i državnom, između 1042. kada je vođena bitka na Tuđemilu između dukljanske vojske Stefana Vojislava i vizantijske vojske, između 1078. kada se papa Grgur VII u poslanici kao slovenskom kralju obraća dukljanskom vladaru Mihailu Vojislavljeviću iz prve crnogorske dinastije i nasljedniku svog oca Stefana Vojislava na dukljanskom prijestolu, između 1494. kada se u prvoj državnoj štampariji u Evropi posljednjeg srednjovjekovnog crnogorskog gospodara i vladara Đurđa Crnojevića publikovao bogoslužbeni spis "Oktoih prvoglasnik", prva knjiga kod Južnih Slovena, između 1878. i međunarodnog priznanja crnogorske državne suverenosti, između 1941. kada crnogorski narod ustaje protiv italijanskog fašističkog okupatora kao prvi porobljeni narod u u Evropi, između 2006. kada Crna Gora obnavlja svoju državnu samostalnost i međunarodni subjektivitet, dakle, između lijepog, i zastrašujućeg – krajem 1496. kada posljednji vladar iz dinastije Crnojevića, Đurađ, napušta Crnu Goru pred najezdom Turske vojske, između 1918. kada zbog srpske vojne okupacije Crna Gora gubi svoj nacionalni i državni identitet, između 1941. kada je porobljena od italijanskog fašizma, između 1991. kada počinje rat na prostoru bivše SFRJ kojim se urušava dotadašnja država u kojoj je Crna Gora bila ravnopravna i kada počinje njeno 15-godišnje nacionalno i državno lutanje.

Sigurno je da bi svaka država na Zapadnom Balkanu od onih koje još "čeka put" ka EU, mogle da istaknu upravo slične istorijske primjere svojih svijetlih i tamnih strana i momenata. Dakle, između – lijepog i zastrašujućeg. Još jedan, čini se, najočigledniji argument, da bi EU takođe trebalo itekako biti stalo da integriše Zapadni Balkan u svoje okrilje, iznad svega zbog sebe same, svoje bezbjednosti, stabilnosti i svog ukupnog prosperiteta. Takođe, vidi se i iz ove suviše kratke "skice" da je Crnoj Gori neophodno članstvo i u EU, ali uz nužno i sadašnje i buduće sopstveno crnogorsko državno i društveno emancipatorsko i nacionalno-građansko, demokratsko i moralno-interkulturalno-multikulturalno angažovanje na različitim poljima stvaralaštva i javnog angažmana da bi bilo što manje mogućeg prostora za "zastrašujuće", a što više za "lijepo".

Komentari 2

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo