Žabljak
Umjereno oblačno
15.7 °C
Pljevlja
Vedro
18.0 °C
Herceg Novi
Oblačno
27.0 °C
Nikšić
Pretežno oblačno
15.5 °C
Cetinje
Pretežno oblačno
24.4 °C
Bar
Oblačno
22.4 °C
Podgorica
Oblačno
18.5 °C
Ulcinj
Pretežno oblačno
25.0 °C
Kolašin
Malo oblačno
17.1 °C

Kalendar

14. 07. 2020. 00:00   >>  23:53 0

14. jul

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1602. rođen je francuski državnik italijanskog porijekla Žil Mazaren, nasljednik kardinala Rišeljea na dvoru Luja XIII (1642).  Za vrijeme regenstva Ane Austrijske, majke Luja XIV, Mazaren je imao punu vlast i kao vješt diplomata postavio je temelje francuske nadmoći u Evropi koja je do punog izražaja došla u vrijeme Luja XIV. Bio je mecena književnika i umjetnika.

1789 - U Parizu je narod zauzeo zloglasni zatvor Bastilju, simbol moharhije. Taj dan smatra se početkom Francuske revolucije, događaja koji je rušenjem apsolutističkog feudalnog poretka predstavljao prekretnicu u evropskoj istoriji. Njen značaj je u tome što je donijela prvi ustav buržoaske Francuske i "Deklaraciju prava čovjeka i građanina". U Francuskoj se slavi kao nacionalni praznik.

1797 - Crnogorski vladika Petar I uspostavio je upravu nad Budvom koja je trajala do avgusta iste godine. Mirom u Kampoformiju, u oktobru, Boka je pripala Austriji, što Vladiku nije osujetilo da i dalje pokušava da je pripoji Crnoj Gori. Nakon devet godina (1806), on će drugi put, ratujući s Bokeljima i Rusima protiv Francuza, ući u Boku, i treći put 1813, kada je iz Boke s crnogorskim ratnicima istisnuo Francuze iz svih mjesta osim Kotora, u kome su se francuske trupe predale u decembru. Nakon tih borbi uslijedilo je proglašenje ujedinjenja Crne Gore i Boke u Dobroti 29. oktobra 1813, da bi godinu kasnije na Bečkom kongresu (1813-1814) to ujedinjenje bilo poništeno a Boka predata Austriji. 

1817 - Umrla je francuska književnica Lujza Neker, poznata kao Madam de Stal. Knjigom "O Njemačkoj" dala je veoma značajan doprinos teoriji francuskog i evropskog romantizma. Salon Madam de Stal u  Parizu bio je čuveno mjesto okupljanja intelektualaca toga vremena.

1853 - Na Cetinje je doputovao baron Mamula, izaslanik austrijskog dvora, i knjazu Danilu i Peru Tomovu Petroviću uručio austrijske Ordene gvozdene krune za zasluge u ratu 1852/1853. Ordene je dobilo još 210 Crnogoraca. Istoga dana knjaz Danilo uručio je ordenje jednom broju predstavnika austrijske vlasti u Boki Kotorskoj i  Dalmaciji.

1866 - Rođena je knjeginja Milica, druga kćer kralja Nikole. Krstio ju je knez Mihailo Obrenović, a na rođenju je dobila ime Vidosava. Godine 1889. vjenčala se u Petrogradu s velikim knezom Petrom Nikolajevičem. Umrla je 6. septembra 1951.

1889 - U Parizu je održan Međunarodni socijalistički kongres koji su organizovale marksističke partije Njemačke i Francuske. Osnovana je Druga internacionala i donijeta rezolucija o osmočasovnom radnom danu i o proslavi 1. maja kao dana međunarodne solidarnosti radnika. Odluka je glasila: „Potrebno je da se u određeni dan organizuje velika međunarodna manifestacija, i to tako da toga dana istovremeno u svim zemljama i svim gradovima radnici upute državnim vlastima zahtjeve da se zavede osmočasovni radni dan i da se sprovedu odluke Međunarodnog kongresa u Parizu“. Već naredne godine (1890) proslava je dobila vid klasne borbe. Najznačajnija rezolucija donijeta je na Amsterdamskom kongresu 1904. kada su pozvane socijaldemokratske partijske organizacije i sindikati svih zemalja da svake godine 1. maja demonstriraju za zakonsko uvođenje osmočasovnog radnog dana, za klasne zahtjeve proletarijata i za svjetski mir. S pobjedom socijalističke revolucije u Rusiji (1917) proslava se pretvorila u opštenarodni praznik rada. Prva proslava 1. maja u Crnoj Gori, zabilježeno je u „Glasu Crnogorca“, održana je 1891, kada su se radnici Državne štamparije na Cetinju izborili za osmočasovno radno vrijeme. Nakon I svjetskog rata prve proslave organizovali su komunisti 1919. na Rijeci Crnojevića, Cetinju, u Podgorici, Kotoru, Tivtu, Danilovgradu i Nikšiću.

1904 - Rođen je američki pisac, porijeklom poljski Jevrej Isak Baševis Singer, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1978. Smatra se najznačajnijim modernim piscem na jidišu, mada se njegova djela pojavljuju isključivo u engleskom prevodu. Poznata djela: "Rob", "Satana u Goraju", "Mađioničar iz Lublina".

1918 - Rođen je švedski filmski i pozorišni reditelj i scenarista Ingmar Bergman, jedan  od najznačajnijih filmskih stvaralaca 20. vijeka. Kao scenarista i reditelj bavio se filmom više od 60 godina; devet puta je bio nominovan za Oskara, a tri puta je i osvojio to prestižno filmsko priznanje za najbolji strani film, posljednji put 1983. za "Fani i Aleksander". U poznate Bergmanove filmove ubrajaju se i "Sedmi pečat", "Divlje jagode", "Djevičanski izvor", "Krici i šaputanja", "Zmijsko jaje","Jesenja sonata".

1920 - Rođen je u Herceg Novom dr Vladimir Lepetić, akademik, osnivač Zavoda za biologiju mora u Kotoru 1969. Konstruisao je spravu za vađenje uzoraka s velikih morskih dubina i time  zaslužio pažnju FAO organizacije UN. Bio je prvi i dugogodišnji predsjednik odbora CANU za zaštitu i unapređivanje životne sredine. Vladimir Lepetić  dobitnik je visokih domaćih i međunarodnih priznanja. Umro je 14. novembra 1995.

1999 - U Podgorici je osnovana Dukljanska akademija nauka i umjetnosti radi, kako je zapisano u Statutu Akademije, svestranog proučavanja bogatih civilizacijskih slojeva, materijalne i duhovne kulture i istorije crnogorske duhovnosti od vremena Duklje čiji je državni, nacionalni i kulturni baštinik Crna Gora. Dukljanska akademija ima četiri odjeljenja - za književnost i jezik, za prirodno matematičke i tehničke nauke, za društvene nauke i za umjetnost. Na osnivačkoj Skupštini za predsjednika Dukljanske akademije nauka i umjetnost izabran je književnik Jevrem Brković, za potpredsjednike književnik Mladen Lompar, profesor doktor Miodrag  Perović  i profesor doktor Branko Radojičić, za generalnog sekretara profesor doktor Vukić Pulević, a za predsjednika Senata  Akademije profesor doktor Novak Kilibarda. Osnivači Dukljanske akademije nauka i umjetnosti su Crnogorski PEN-centar i Crnogorsko društvo nezavisnih književnika.

2007 - Prva emisija crnogorskih državnih odlikovanja i medalja, u tiražu od 260 primjeraka, izlivena u Ljevaonici umjetnina Akademije likovnih umjetnosti u Zagrebu i zagrebačkoj Industriji i kovnici obojenih metala IKOM, stigla je u Podgoricu. Prva emisija crnogorskih odlikovanja, izlivenih od zlata, srebra, dragog kamenja, brilijanata i rubina, teška više od 20 kilograma, koštala je oko 320.000 eura, dok je 75.000 dodijeljeno autorima idejnih rješenja.

2007 - Ruski predsjednik Vladimir Putin potpisao je ukaz o suspenziji Sporazuma o konvencionalnim oružanim snagama u Evropi (CFE)  kojim je bio ograničen broj tenkova, teške artiljerije i borbenih aviona na evropskom kopnu. Povlačenje iz vojnog sporazuma, Rusiji je omogućilo da samostalno odlučuje o svom naoružanju.

2007 - Američki genetičar Krejg Venter objavio je otkriće decenije. Naučni tim instituta u Rokvilu u Merilendu predvođen Krejgom Venterom izveo je prvu transplantaciju genoma u svijetu, kojom je organizam pretvoren u potpuno drugu vrstu, što je prvi korak prema stvaranju sintetičkih živih bića.

2008 - U atrijumu Vladinog doma na Cetinju, u 21 sat, izvedena je prva crnogorska opera „Balkanska carica“, po libretu italijanskog kompozitora Dionizija de Sarna san Đorđa, na osnovu istoimene drame crnogorskog suverena, kralja Nikole I Petrovića, u režiji Radmile Vojvodić. Orkestraciju je uradio Radovan Papović, dirigent orkestra bio je Aleksej Šatski, a dirigent hora Aleksandra Knežević. Koreograf plesnog ansambla Tamara Vujošević, scenograf  Lorenco Banci, a kostimografi Leo Kulaš i Ljubica Čehovin Suna. Solisti tog scenskog spektakla, koji je rađen u koprodukciji  Crnogorskog narodnog pozorišta i Muzičkog centra Crne Gore, bili su Dejan Maksimović, Vedrana Šimić, Jelena Marković, Amanda Stojović, Ivica Šarić, Dragoljub Bajić, Vladimir Andrić. Muzički direktor opere „Balkanska carica“, u kojoj je učestvovalo oko stotinu izvođača, bio je Žarko Mirković a producent Zoran Živković.

2009 - Litvanski parlament zabranio je javno ispoljavanje i oglašavanje seksualne pripadnosti, odnosno informacije vezane za homoseksualne, biseksualne i poligamne veze, zato što se, kako je navedeno, "smatraju štetnim po mentalno zdravlje građana, ali i "intelektualni i moralni razvoj" mladih.

 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1867 - Alfred Nobel, izumitelj dinamita, demonstrirao je prvi put svoj izum u kamenolomu kod engleskog grada Redhil.

1965 -  Američki satelit "Mariner 4", lansiran 1964, napravio je prve fotografije Marsa.

2006 -  Liban je apelovao na Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija da zaustavi agresiju Izraela na tu zemlju. Bombardujući međunarodni aerodrom u Bejrutu i dva vojna aerodroma, i zatvarajući luke, Izrael je dan ranije blokirao Liban.  

Komentari 0

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo