Žabljak
Umjereno oblačno
19.8 °C
Pljevlja
Vedro
25.9 °C
Herceg Novi
Vedro
31.7 °C
Nikšić
Pretežno vedro
30.4 °C
Cetinje
Vedro
29.7 °C
Bar
Pretežno vedro
29.5 °C
Podgorica
Pretežno vedro
35.1 °C
Ulcinj
Malo oblačno
31.0 °C
Kolašin
Pretežno vedro
24.1 °C

Kalendar

13. 06. 2019. 00:00   >>  23:58 0

13. jun

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1878. na insistiranje velikih sila, počeo je Berlinski kongres. Cilj kongresa bila je revizija Sanstefanskog mirovnog ugovora i donošenje diplomatskih odluka o makro i mikro rješavanju Istočnog pitanja. Svoju delegaciju na kongres je uputila i Crna Gora, ali bez prava da učestvuje u njegovom radu. Delegaciju je predvodio predsjednik Senata  Božo Petrović. U toku kongresa koji je trajao mjesec dana, pregovaračke sile priznale su državnost Crne Gore; udvostručena je njena teritorija u odnosu na stanje prije Veljeg rata i obezbijeđen izlaz na more.

Ostali datumi: 323. godine prije nove ere u Vavilonu je umro Aleksandar Makedonski – Aleksandar Veliki, jedan od najvećih vojskovođa u svjetskoj istoriji. Sin Filipa II Makedonskog, pripadao je dinastiji Argaeda. Rođen je u Peli 356. p.n.e. i živio je samo 33 godine, a vladao desetak. Za to vrijeme osvojio je Persijsko carstvo u čijem je sastavu bio i Vavilon. Osvojio je i Egipat i stigao čak do Pendžaba u Indiji. Iako se nakon njegove smrti njegovo veliko carstvo raspalo, zaslužan je za širenje helenske kulture na Istoku i prožimanje kultura i nacija. Vojnički uspjesi Aleksandra Velikog i osvajanje zemalja za koje se do tada znalo samo po pričanju, putovanja u daleke i nepoznate krajeve, kao i rana smrt mladog osvajača, vjekovima su inspirisali i nadahnjivali maštu brojnih pisaca i likovnih umjetnika.

1811 - Rođen je književni kritičar i filozof Visarion Grigorijevič Bjelinski, osnivač realističke estetike u ruskoj književnoj kritici. Bjelinski je formulisao teorijsku osnovu novog pravca u ruskoj književnosti, nazvanog "naturalna škola", a kao uzor isticao je Gogoljevo djelo. Otkrio je Gogolja, Ljermontova, Dostojevskog, Koljcova i Gončarova kao velike talente u njihovim prvim književnim pokušajima; savjetovao Turgenjeva i Njekrasova. Prvi je prepoznao svojstva Gogoljeve genijalnosti, koju će sam pisac kasnije formulisati kao „smijeh kroz suze“. Bjelinski je govorio da je „poezija svakog naroda tijesno povezana s njegovim životom i istorijom“, te da se time mogu objasniti njegovi uspjesi u jednoj vrsti poezije i njegovi neuspjesi u drugoj. U poznatom djelu „Pismo Gogolju“, izražavajući negodovanje zato što je nakon „Revizora“ i „Mrtvih duša“ napisao reakcionarnu knjigu „Odabrana mjesta iz prepiske s prijateljima“, Bjelinski je napisao da je: „Spas Rusije u uspjesima civilizacije, prosvijećenosti i humanosti... Rusiji nijesu potrebne propovijedi (dosta ih je ona slušala), niti molitve (dosta ih je ona ponavljala), već buđenje u narodu osjećanja ljudskog dostojanstva“. Bjelinski je time, zapravo,  odvraćao Gogolja od „mračnjaštva i vjerskog fanatizma“. Umro je 7. juna 1848, u 37. godini, no, iako je njegov život bio kratak, svojoj je zemlji ostavio izuzetno značajno nasljedstvo u gotovo svim oblastima kulture. Djelo Bjelinskog je dragocjena riznica ne samo književno-estetskih ideja, već i filozofskih, društvenih i etičkih. Pored „Pisma Gogolju“, poznato je i njegovo djelo "Književne maštarije".

1848 - Predstavnici bokokotorskih opština podržali su apel Petra II Petrovića Njegoša, upućen Bokeljima od obje crkve, da ostanu privrženi svojoj narodnosti i banu Jelačiću, a ne tuđinima, te pozdravili prijedlog o ujedinjenju s katoličkim i pravoslavnim južnoslovenskim državama, kad se one oslobode uticaja krune ćesarske.

1865 - Rođen je irski pjesnik i dramski pisac Vilijam Batler Jejts, uz Šoa i Džojsa jedan od najvećih irskih pisaca. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1923. U mlađim danima bio je aktivan učesnik u irskom nacionalnooslobodilačkom pokretu, inspirator "keltskog preporoda" i irske kulturne ideologije. U poeziji je njegovao kosmopolitizam i oslanjao se na helensku i vizantijsku simboliku, istovremeno se čvrsto držeći irskog tla i keltske tradicije, kao i aktuelnosti vremena u kome je živio. Pored poezije pisao je i veoma uspjele pozorišne komade u stihu i prozi s temama iz keltske mitologije.  Poznata djela  Vilijema Batlera Jejtsa: "Vjetar u trsci", "Grofica  Ketlin" , "Žuđena zemlja".

1908 - Na Cetinju je završen sudski proces  optuženih u "bombaškoj aferi", zbog zavjere protiv knjaza Nikole i pokušaja likvidacije crnogorskog suverena i članova dinastije Petrović -Njegoš. Osuđeno je 50 osoba, šest na smrt; od njih, samo su dvije bile dostupne, a kasnije i pomilovane.

1943 - U bici na Sutjesci u Drugom svjetskom ratu poginuo je komandant Treće divizije i član Vrhovnog štaba Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije Sava Kovačević. Rođen je u Nudolu, u blizini Grahova, 25. januara 1905. Od rane mladosti učestvovao je u političkim akcijama KPJ i radu sindikalnih organizacija. Bio je član KPJ od 1925. Važne partijske funkcije obavljao je u rodnom mjestu,  Mjesnom komitetu u Grahovu, Okružnom komitetu u Nikšiću i Pokrajinskom komitetu za Crnu Goru, Boku i Sandžak. Vlasti Kraljevine Jugoslavije više puta su ga hapsile i zatvarale od 1930. do 1939. Bio je jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka i komandant partizanskih snaga koje su oslobodile Grahovo. U NOR-u je bio komandant Nikšićkog partizanskog odreda, prvi komadant V crnogorske proleterske brigade, komandant Operativnog štaba za Hercegovinu, zamjenik komandanta Glavnog štaba za Crnu Goru i Boku, komandant III divizije i član Vrhovnog štaba. Posljednju bitku, jednu od nažešćih u cijelom Narodno-oslobodilačkom ratu, vodio je na današnji dan na Sutjesci i poginuo pri pokušaju proboja neprijateljskog obruča, u jurišu na neprijateljske bunkere kod sela Krekovi. Za narodnog heroja proglašen je 6. jula 1943.

1983 - Američki vasionski brod "Pionir 10" prošao je kroz orbitu Neptuna. Bila je to prva letjelica sa Zemlje koja je izašla izvan Sunčevog sistema.

1986 - Umro je američki klarinetista Beni Gudmen, najpopularniji muzičar džeza tridesetih godina 20. vijeka. Jedan je od prvih muzičara među bijelcima koji se usprotivio rasnoj segregaciji, i u svoj džez orkestar, osnovan 1934. uključio i crne muzičare.

 

2004 - U Dubrovniku je, u 93. godini, umro poznati fizičar Stevan Dedijer, jedan od najvećih  istraživača informativnih sistema u svijetu, član Dukljanske akademije nauka i umjetnosti. Još kao student Prinstonskog univerziteta bio je antifašista i borac za afirmaciju i ravnopravnost malih naroda. U Drugom svjetskom ratu učestvovao je u desantu na Berlin kao američki padobranac. Poslije rata bio je urednik listova "Borba" i "Politika", osnivač i direktor Instituta za nuklearnu fiziku u Vinči i jedan od osnivača Instituta "Ruđer Bošković" u Zagrebu. Jugoslaviju je napustio 60-godina prošlog stoljeća i u Švedskoj osnovao istraživački Institut za informativne sisteme.

2006 - Nezavisnu državu Crnu Goru priznale su Velika Britanija, Francuska, Estonija, Slovačka, Luksemburg, Rumunija i Albanija.

2013 - Crnogorski premijer Milo Đukanović otkrio je u Kijevu, glavnom gradu Ukrajine, spomenik Petru II Petroviću Njegošu. Tokom zvanične posjete Ukrajini, na poziv predsjednika vlade Mikole Azarova, Đukanović je razgovarao s najvišim zvaničnicima te zemlje, a potpisani su i sporazumi o međunarodnom drumskom prevozu putnika i robe, saradji u oblasti zaštite od prirodnih i drugih katastrofa, borbe protiv kriminala, naučnoj i tehničkoj saradnji, fizičkoj kulturi i sportu. Godinu i po ranije u Podgorici je otkriven spomenik velikom ukrajinskom pjesniku, slikaru i humanisti Tarasu Ševčenku. 

 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

823 - Rođen je francuski kralj Karlo II Ćelavi, kojem je Verdunskim ugovorom 843. pripao zapadni i srednji dio franačke države – danas Francuska.

1899 - Rođen je meksički kompozitor i dirigent Karlos Čavez, osnivač Simfonijskog orkestra  Meksika. U svoje kompozicije unio je obilježja meksičkog folklora i instrumente meksičkih Indijanaca. Poznata djela : "India" , "Četiri sunca".

1917 - Sa četrnaest bombardera tipa "Gota", Nijemci su u Prvom svjetskom ratu, prvi put iz vazduha bombardovali London. Prije toga napadi na britansku  prijestonicu vršeni su iz cepelina.

1944 - Prve njemačke rakete Fau-1 ispaljene su u Drugom svjetskom ratu na  južnu Englesku. Do kraja rata 1945. na teritoriju Velike Britanije palo je više od 1000 raketnih bombi, od kojih 660 na London.

1956 - Posljednji britanski vojnici napustili su bazu kod Sueckog kanala, kojim je Velika Britanija upravljala 74 godine. Upravu nad Kanalom preuzeo je Egipat.

2000 - U Pjongjangu je počeo istorijski Samit dvije Koreje, na kojem su predsjednici Južne i Sjeverne Koreje Kim  Dae-Jong i Kim Jong Il vodili razgovore o pomirenju dvije države. Lideri dvije Koreje sastali su se prvi put poslije raspada jedinstvene zemlje 1948.

2006 - Istražni sudija Županijskog suda u Zagrebu Zdenko Posavec donio je odluku o pokretanju istrage protiv Branimira Glavaša i Krunoslava Fehira, osumnjičenih za ratni zločin nad srpskim civilima u Osijeku 1991.

2008 - Irski birači odbacili su na referendumu, održanom dan ranije, sporazum o reformi institucija EU, poznat kao Lisabonski ugovor koji je zamjena za odbijeni Evropsku ustav. Time je plan bloka bio doveden u opasnost, a politički lideri Irske doživjeli su poniženje.

2009 - Nakon objavljivanja pobjede Mahmuda Ahmadinedžada na predsjedničkim izborima u Iranu, koju je osporio njegov protivkandidat Mirhosein Musavi, u Teheranu su izbili najveći protesti od Islamske revolucije 1979.

2010 - Nova flamanska alijansa, stranka koja zagovara podjelu Belgije, proglasila je pobjedu na parlamentarnim izborima u toj zemlji. 

Komentari 0

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo